193
Sáng 24/4/2026, tại phường Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy vai trò của văn học nghệ thuật trong xây dựng môi trường văn hóa và phát triển bền vững Thái Nguyên”. Sự kiện thu hút sự tham dự của đông đảo nhà quản lý, nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, sự hiện diện của Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã góp phần khẳng định tầm vóc và ý nghĩa của hội thảo đối với đời sống văn hóa – nghệ thuật hiện nay.
Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết của Trung ương và của tỉnh về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đang đặt ra ngày càng rõ nét, văn học nghệ thuật được xác định không chỉ là lĩnh vực sáng tạo tinh thần mà còn là động lực quan trọng góp phần định hình hệ giá trị xã hội, củng cố nền tảng văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của nhân dân. Từ mục tiêu đó, hội thảo hướng tới việc làm rõ hơn vai trò của văn học nghệ thuật trong việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý văn hóa tại địa phương.
Diễn ra trong không khí khoa học, nghiêm túc nhưng cởi mở, hội thảo đã trở thành diễn đàn trao đổi học thuật sâu sắc giữa các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và đội ngũ văn nghệ sĩ. Nhiều tham luận được chuẩn bị công phu, phản ánh đa chiều đời sống văn hóa và hoạt động văn học nghệ thuật trên địa bàn tỉnh. Nội dung các tham luận tập trung vào bốn nhóm vấn đề chính, thể hiện rõ sự quan tâm toàn diện từ lý luận đến thực tiễn.
Ở nhóm tham luận về công tác tư tưởng, văn hóa và giáo dục, các ý kiến đều thống nhất nhấn mạnh vai trò đặc biệt của văn học nghệ thuật trong việc tuyên truyền, giáo dục và lan tỏa các giá trị lịch sử, truyền thống, bản sắc của con người Thái Nguyên. Không chỉ dừng lại ở chức năng phản ánh hiện thực, văn học nghệ thuật còn được nhìn nhận như một phương thức giáo dục thẩm mỹ hiệu quả, góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn và nâng cao nhận thức xã hội. Đáng chú ý, nhiều tham luận đề cập đến yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục văn hóa; đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải thích ứng với môi trường số, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giáo dục văn hóa, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận và lan tỏa các giá trị nghệ thuật tới cộng đồng.
Nhóm tham luận về thiết chế văn hóa và mô hình cơ sở đã mang đến cái nhìn cụ thể từ thực tiễn địa phương. Các mô hình câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ quần chúng, các hoạt động sinh hoạt cộng đồng được phân tích như những “hạt nhân” quan trọng trong việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Thực tiễn cho thấy, khi các thiết chế cơ sở được vận hành hiệu quả, chúng không chỉ tạo sân chơi bổ ích cho người dân mà còn góp phần “hiện thực hóa” các giá trị văn hóa trong đời sống hàng ngày. Nhiều mô hình tiêu biểu đã bước đầu phát huy hiệu quả trong việc huy động sự tham gia của cộng đồng, tăng cường sự gắn kết xã hội và nâng cao ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa địa phương.
Ở nhóm tham luận về đội ngũ văn nghệ sĩ và tổ chức hội, vấn đề đổi mới vai trò của người sáng tạo trong bối cảnh mới được đặt ra một cách rõ ràng. Theo đó, văn nghệ sĩ không chỉ là người sáng tác mà còn cần trở thành chủ thể tích cực trong quá trình kiến tạo giá trị văn hóa, gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội, phản ánh và định hướng các vấn đề của thời đại. Song song với đó, các tổ chức hội cần đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường liên kết, mở rộng hợp tác và đẩy mạnh xã hội hóa nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi cho văn nghệ sĩ phát huy năng lực sáng tạo.
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa. Các tham luận trong nhóm này bước đầu chỉ ra xu hướng tất yếu của việc ứng dụng công nghệ trong sáng tác, đào tạo và quảng bá tác phẩm. Việc khai thác các nền tảng số không chỉ giúp mở rộng không gian sáng tạo mà còn tạo cơ hội phát triển các sản phẩm văn hóa số, thúc đẩy kinh tế sáng tạo gắn với bản sắc địa phương. Đây được xem là hướng đi tiềm năng, góp phần đưa văn học nghệ thuật tiếp cận gần hơn với công chúng, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế mới từ các sản phẩm văn hóa.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đánh giá cao sự chủ động, nghiêm túc của đơn vị tổ chức trong việc xây dựng một diễn đàn khoa học có ý nghĩa thiết thực. Ông nhấn mạnh, văn học nghệ thuật giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồi dưỡng tâm hồn, hoàn thiện nhân cách con người, qua đó góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội. Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số hiện nay, văn học nghệ thuật cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức sáng tạo, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển hiện đại, vừa giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Từ các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo đã gợi mở nhiều vấn đề trọng tâm mang tính định hướng. Trong đó, nổi bật là yêu cầu tiếp tục khẳng định vai trò của văn học nghệ thuật trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; đổi mới hoạt động văn học nghệ thuật phù hợp với bối cảnh mới; phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở; đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm nâng cao vai trò của các tổ chức văn học nghệ thuật trong phát triển kinh tế văn hóa, du lịch và công nghiệp sáng tạo. Những nội dung này không chỉ mang ý nghĩa lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao, góp phần định hướng cho công tác quản lý và phát triển văn hóa tại địa phương trong thời gian tới.
Đáng chú ý, hội thảo có sự tham gia tích cực của Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc với ba tham luận tiêu biểu, thể hiện sự gắn kết giữa đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Thiện Thực – Trưởng khoa Múa và Sân khấu – đã đưa ra những phân tích sâu sắc về mối quan hệ giữa biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp và phong trào văn nghệ quần chúng, từ đó đề xuất giải pháp xây dựng môi trường giá trị văn hóa lành mạnh trong cộng đồng. Tiến sĩ Nguyễn Thị Yến Nga tập trung vào vấn đề chuyển đổi số trong đào tạo nghệ thuật đặc thù, chỉ ra cả thách thức và cơ hội trong quá trình đổi mới phương thức giảng dạy. Thạc sĩ Nguyễn Văn Bách đề cập đến việc đổi mới hoạt động của các chi hội văn nghệ dân gian trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, qua đó nhấn mạnh vai trò của tổ chức hội trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Không chỉ dừng lại ở trao đổi lý luận, trong buổi chiều cùng ngày, các đại biểu đã tham gia hoạt động khảo sát thực tế tại hai mô hình tiêu biểu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống tại địa phương. Hoạt động này góp phần gắn kết giữa nghiên cứu và thực tiễn, giúp các nhà khoa học và văn nghệ sĩ có cái nhìn trực quan hơn về hiệu quả của các mô hình văn hóa cơ sở, từ đó nâng cao chất lượng các đề xuất, kiến nghị.
Có thể khẳng định, hội thảo là diễn đàn khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần làm rõ hơn vai trò của văn học nghệ thuật trong xây dựng môi trường văn hóa và phát triển con người Thái Nguyên trong thời kỳ mới. Trên cơ sở quán triệt các chủ trương, nghị quyết của Trung ương và của tỉnh, cũng như thực hiện nhiệm vụ do UBND tỉnh giao, hội thảo đã cung cấp những luận cứ quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, tạo tiền đề cho việc hoạch định chính sách và triển khai các giải pháp phát triển văn hóa một cách đồng bộ, hiệu quả.
Trong dòng chảy phát triển hiện nay, khi các yếu tố kinh tế, xã hội, công nghệ có sự biến đổi nhanh chóng, vai trò của văn học nghệ thuật càng trở nên quan trọng trong việc giữ gìn bản sắc, định hướng giá trị và củng cố nền tảng tinh thần của xã hội. Những kết quả đạt được từ hội thảo không chỉ dừng lại ở các tham luận hay ý kiến trao đổi, mà còn mở ra những hướng đi mới, góp phần đưa văn học nghệ thuật thực sự trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng hành cùng tỉnh Thái Nguyên trên con đường phát triển bền vững.
